Bir ülke daha Euro’ya geçiyor! İşte o ülke

Yaklaşık 30 yıldır AB üyesi olan İsveç, 1995 yılında Birliğe katılırken hukuken Euro’ya geçişi kabul etmişti. Ancak 1999’da ortak para biriminin yürürlüğe girmesinin ardından ülke, kronu kullanmaya devam etmeyi tercih etti.

İsveç’te 2003 yılında yapılan referandumda seçmenlerin Euro’ya geçişe karşı oy kullanmasının ardından hükümetler konuya mesafeli yaklaşmayı sürdürdü. İsveç, AB üyesi olmasına rağmen Euro kullanmayan altı ülkeden biri konumunda bulunuyor. Diğer ülkeler Çekya, Danimarka, Macaristan, Polonya ve Romanya olarak sıralanıyor.

Jeopolitik gelişmeler etkili oldu

Son yıllarda yaşanan jeopolitik gelişmeler, Stockholm yönetiminin para politikası yaklaşımını yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ve küresel güç dengelerindeki değişim, İsveç’i NATO üyeliğine yönlendirirken, güvenlik ve ekonomik işbirliği konularında daha güçlü bloklarla entegrasyon arayışını da artırdı.

ABD ile Avrupa arasındaki ilişkilerde yaşanan gerilimler ve küresel ekonomik belirsizlikler de İsveç’in daha güçlü bir ekonomik yapı içinde yer alma isteğini pekiştirdi. Uzmanlar, küçük ve bağımsız para birimlerinin küresel kriz dönemlerinde daha kırılgan hale gelebildiğine dikkat çekiyor.

Ticaret ve entegrasyon avantajı

Ekonomistler, Euro’ya geçişin İsveç ekonomisine önemli avantajlar sağlayabileceğini belirtiyor. Ülkenin dış ticaretinin yüzde 60’tan fazlasının AB ülkeleriyle gerçekleştirildiği ifade edilirken, ortak para birimine geçilmesinin döviz kuru riskini ortadan kaldırarak ticareti daha öngörülebilir hale getirebileceği vurgulanıyor.

Bu durumun ihracatçı ve ithalatçı şirketler açısından maliyetleri azaltabileceği, ayrıca İsveç’in Avrupa ekonomisiyle daha güçlü bir entegrasyon sağlamasına katkı sunabileceği değerlendiriliyor.

Bağımsız para politikası tartışması

Euro’ya geçişin en önemli dezavantajı olarak ise bağımsız para politikası kontrolünün kaybedilmesi gösteriliyor. Euro’ya geçilmesi halinde faiz oranları, İsveç Merkez Bankası (Riksbank) yerine Avrupa Merkez Bankası (ECB) tarafından belirlenecek.

Mevcut durumda kronun değer kaybetmesi, İsveç’in ihracatını daha rekabetçi hale getirerek ekonomik kriz dönemlerinde bir avantaj sağlayabiliyor.

Öte yandan Euro Bölgesi’nin borç seviyesi de İsveç’te tartışma konusu olmaya devam ediyor. Eurostat verilerine göre Euro Bölgesi’nde kamu borcunun milli gelire oranı yüzde 80’in üzerinde bulunurken, İsveç’te bu oran yaklaşık yüzde 33 seviyesinde seyrediyor. Bazı siyasetçiler, Euro’ya geçişin İsveç’i daha yüksek borç risklerine maruz bırakabileceğini savunuyor.

Kamuoyu ve siyaset bölünmüş durumda

İsveç’te Euro’ya geçiş konusunda kamuoyu ikiye bölünmüş durumda. Son dönemde destek oranında artış gözlense de karşı çıkanların sayısının hâlâ daha fazla olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, olası bir geçiş için yeni bir referandum yapılmasının gerekebileceğini ifade ediyor.

Siyasi partiler arasında da görüş ayrılıkları bulunuyor. Bazı partiler Euro’ya geçişi desteklerken, bazıları kesin olarak karşı çıkıyor.

Süreç en az dört yıl sürebilir

İsveç’in Euro’ya geçebilmesi için Avrupa Birliği’nin döviz kuru mekanizması olan ERM II sistemine katılması ve kronun en az iki yıl boyunca istikrarlı kalması gerekiyor. Uzmanlara göre tüm geçiş süreci en az dört yıl sürebilir.

Büyük ölçüde nakitsiz bir ekonomiye sahip olan İsveç’te teknik geçiş sürecinin görece daha kolay olabileceği ifade ediliyor.

Uzmanlar, İsveç’in Euro’ya geçmesi halinde bunun hem ülkenin ekonomik güvenliğini artırabileceğini hem de AB’nin ekonomik gücünü ve ortak para biriminin küresel konumunu güçlendirebileceğini belirtiyor.

İsveç’in nihai kararının önümüzdeki yıllarda Avrupa ekonomisinin geleceği açısından kritik bir gelişme olması bekleniyor.